Około 1660 roku w klasztorze w Doberan odnaleziono podczas remontu wmurowaną w ścianę metalową skrzynkę, w której znajowały się dwa arkusze papieru w całości zapisane runami. Natychmiast ropozczęła się dyskusja naukowa, która w zasadzie trwała aż do końca XIX wieku. Pojawiały się różne głosy, od entuzjastycznych, bo przecież znaleziono treść Sagi o Antyriuszu aż po wyraźne wskazywanie, że jest to ewidentne fałszerstwo.

Po przeanalizowaniu tej całej dyskusji, oraz przeczytaniu treści Sagi, całkowicie się zgadzam z tym, że odnaleziony wówczas dokument jest fałszerstwem. Bardzo nietypowym fałszerstwem. 

Większość bowiem niemieckich uczonych wskazała na Eliasa Schediusa, jako na twórcę tego runicznego dokumentu. I z tym także się w pełni zgadzam. Zgadzam się nawet z tym, że sam język, wygląd run jak i użyty papier nijak nie wskazują na znacznie starszą prowienencję artefaktu niż początek XVII wieku. 

Po co więc o tym piszę? Bo w przeciwieństwie do owych niemieckich uczonych językoznawców zapoznałem się także z innymi dziełami Schediusa i jakoś taki krótki - tylko 30 zwrotkowy wiersz - do tego bez obrzymiej ilości odniesień do antyku, do niego niezbyt pasuje. 

Żebyśmy się dobrze zrozumieli. Całkowicie zgadzam się z opiniami, że cały ten dokument został przygotowany przez Eliasa Schediusa, natomiast nie zgadzam się z tym, aby treść tego dokumentu w pełni Schediusowi przypisać.

Dlaczego? Wcale nie chodzi o brak wiedzy Schediusa, a o całą otoczkę temu dokumentowi towarzyszącą.

Otóż dokument ten odnaleziono zamurowany w klasztorze w Doberan - zamurowany zaś on został na krótko przed wejściem wojsk Wallensteina do Mecklemburgii. Potraktowano go jak cenny zabytek, pomimo tego, że papier na którym go spisano wyprodukowano niedawno, a atrament nawet jeszcze w pełni nie wyschnął. To pierwsza poszlaka.

Druga jest jeszcze ciekawsza. Runy, którymi spisano dokument, zawierają błędy, jeśli patrzeć na naszą umiejętność odczytania tego alfabetu. Natomiast są zgodne z tym, co o runach wiedziano w początkach XVII wieku. Po odczytaniu treści zresztą okazało się, że teskt został spisany w starogórnoniemieckim, ale z błędami. 

Naukowcy przyjęli więc, że oryginalny niemiecki XVII wieczny poemat Schediusa został przez niego zarchaizowany oraz zapisany za pomocą run. Nikt jednak nie próbował wyjaśnić najważniejszego. Po co Elias Schedius zadał sobie tak dużo trudu.

My jednak, w przeciwieństwie do niemieckiej akademii, mamy także inne wyjaśnienia. Oraz możemy z tym artefaktem powiązać inne, które w tym samym czasie się pojawiły.

Z czego więc korzystał Schedius tworząc swój zapisany runami poemat? Prawdopodobnie bowiem (tak wynika z treści tego poematu) utwór ten powstał około I wieku pne, i zapisany został jakimś innymi pismem niż runicznym, a do tego językiem odmiennym od języków germańkich. Elias Schedius był zdolnym lingwistą, posługiwał się biegle hebrajskim i arabskim (o łacinie czy grece nie wspominam, bo to oczywistość tamtego czasu), pewnie znał także dobrze języki słowiańskie, w tym polski, bo w ostatnich dniach życia był zatrudniony w Kancelarii Królewskiej w Warszawie (albo czegoś tam po prostu szukał w archiwach, a błędnie przyjęto, że skoro był tam obecny często, to znaczy, że tam go zatrudnili). Wiemy także, że z podróży po świecie polscy dyplomaci mieli także przywozić opisy i odpisy wandalskich artefaktów. Czyli było tam coś, co Schediusa interesowało. 

Tylko nie pasuje datacja. Ten runiczny tekst powstał około 1627 roku, Schedius był wówczas traktowany jako wyjątkowo uzdolniony młodzieniec (13 lat) o bardzo wielkiej erudycji. Na taki żart jednak by sobie nie pozwolił. Natomiast mógł otrzymać zlecenie na przygotowanie takiego tłumaczenia jakiegoś oryginalnego antycznego dokumentu. Później wykułoby się go na jakimś kamieniu i sprawa byłaby zamknięta. Realizacji tego planu przeszkodziły zaś wojska Wallesteina, a o miejscu ukrycia tego dokumentu zapomniano. 

I tu jest właśnie najciekawsze. Czy Schedius komuś w Warszawie wspomniał o tym, co przygotowawał dla książąt Mecklemburgii? Czy dlatego po przypadkowym odnalezieniu natychmiast zaczęto w niemieckim środowisku naukowym traktować ten dokument jako ewidentne fałszerstwo (czym oczywiście bezsprzecznie był)?

Ale najważniejsze pytanie powinno brzmieć - co się stało z oryginałem (lub odpisem z oryginału), z którego korzystał wówczas Schedius?

---

tagi: niemcy  polska  wandalowie  saga  antyriusz  meklemburgia  fałszestwo  schedius 

	Pioter
	18 grudnia 2025 11:23

15     785    10 zaloguj sie by polubić