Dziś pokaże Państwi tekst mowy pogrzebowej dla króla Zygmunta III, wygłoszonej przez biskupa płockiego Stanisława Łubieńskiego. Tekst jest za krótki, żeby robić z niego oddzielna publikację :

MOWA POGRZEBOWA WYGŁOSZONA NA CZEŚĆ ZYGMUNTA III, KRÓLA POLSKI I SZWECJI

Nieśmiertelność śmierci sprawiła, że nie bójmy się umierać, ale rozważajmy pilnie pradawne starożytności; pytajmy: czym jest człowiek germański, który w tak krótkim czasie, lecz z wielkim zapałem ducha, zdumiewa i wciąż się uczy? Czymś lepszym od codziennych doświadczeń: tym, co ma siłę wrodzoną, która ma za zadanie nigdy nie zginąć; w pełni dokonane cnoty, która jest wieczna, a dusza, która ją kiedyś ucieleśniała, jest doskonale ukształtowana, i nigdy nie opuszcza wiary w świętą i katolicką prawdę, a boska natura mówi ludzkim językiem. Tego właśnie dowodzi ten nieszczęsny tom.

Zygmunt Polski i Szwedzki, król Gotów, który zwyciężył nieprzezwyciężonego, udowodnił, że prawa życia czerpiemy z natury, a jeśli zdołamy je odkupić własnym kosztem, będziemy cenniejsi, jeśli tylko warunek, pod jakim się rodzimy, nie jest dla nas interesem: prawo bowiem jest interesujące, nie jest zaś naturą. Lecz bohaterowie i królowie, ceniąc sobie życie, długie, chociaż niekoniecznie związane z faktem, lecz ze śmiercią, zyskują większą część [życia] i są rzeźbieni dla nieśmiertelności. Osiągnęli zaś to, co wieczną cnotą, żywe i nietrwałe, miało na celu chwałę. Która zrodziła się, by się utrwalić i przekazywać potomnym; a ci, którzy starali się ją ucieleśniać, zdobywali największe zaszczyty, osiągając za sprawą cnoty to, co zjednywa ich nieśmiertelności, i co, jak nam się wydaje, doskonale ugruntowali.

Magnaci i królowie, co do których sądzono, że królestwa i władza są wieczne, doznali największych klęsk. Pragnienie chwały, choćby była skromna i fałszywa, sprzyja temu, by ci, którzy dotychczas byli najszczęśliwsi, dzięki swoim synom i wnukom, którzy cieszą się zbawieniem całego świata, i których opieka obejmuje już wszystkich, wznieśli się ponad powszechną radość. Magnaci, mający przed oczyma Gotów, od których pochodzi tak szlachetny ród, i którzy tak wielkie czyny chwalebnie dokonali, oraz tenże lud, wielokrotnie w dziejach powtarzany, wieloma [argumentami], i z całą jasnością dowiódł. Panowanie Rzymian nad ich imperium zostało poddane temuż Królowi.

Dowiadujemy się, jak potężnymi byli Królowie Gotów, Królowie królów, których rodowód i ród są tak bardzo przedwieczne. Ród Jagielloński, który w tych królestwach, co do których 

rodzie [Zygmunta III] od tak wielu lat utrzymywała, dla dobra całego globu, wbrew barbarzyńskim ludom, które wielokrotnie zaatakowały Królów tego rodu, Walidflum, Warran, Ludwik, co do których sądzono, że pokonali Turków, a także innych nieprzyjaciół chrześcijańskich, przez co musieli ponosić tak wielkie szkody i ponosić hańbę imienia szwedzkiego.

Także Katarzyna, małżonka Zygmunta, matka króla Zygmunta III, i Klara, jego wspaniała i świetlana żona, pochodzą z rzymskiej rodziny Spetii, która od starożytności jest znana z przyjaźni, wspaniałych czynów i triumfów. Jej siostra, Bona, Alfonso, Król Aragonii, córka, Zygmunt Starszy, Król Polski, siostrzenica, miała syna Marka Aureliusza Antoninusa, Cesarza Rzymskiego. Inna jej część nie ustępuje [innym wspaniałym rodom] co do świetności, mając za protoplastę Augusta, który rozciągał władzę na Europę, Azję i Afrykę, której Anglicy nie są w stanie pomieścić, ani inne [ludy] tam mieszkające. Wybrani Królowie, w których to rodzinie panowanie trwa od najnowszych czasów, aż do dziś, są przykładem tak wielkiej roztropności i chwały.

Odnośnie tego, jakiego rodzaju jest Zygmunt, syn i wnuk, który w żaden sposób nie ustępuje naszym [przodkom] w świetności, chwale czy rodzie. Nikt nie może twierdzić, że w naszych czasach nie było tak wielkich i wspaniałych dzieł [dokonanych] przez niego, że nie był godny większego losu, chociaż był przyozdobiony wszystkim, co jest godne Cesarza; był tym, który przewyższył Rzymskie Imperium cnotami, honorem i potęgą; którego los był tak niebywale pomyślny, że mógł cieszyć się największymi wschodami i zachodami słońca, oraz którego opieka ogarniała wszystkich.

Nikt z nas nie jest autorem [dobrego] rodu i krwi. Wszystko, co ma każdy z nas, to wszystko jest z daru Boga; a jeśli ktokolwiek uważa inaczej, wydaje się, że zasługuje na karę, ponieważ jest to sprzeczne z naturą. O to, czego nie można było osiągnąć pracą i wysiłkiem, w większym stopniu troszczył się Bóg, tak by wszystko było związane z religią. W ten sposób Królowie i Książęta, którzy zasłużyli na to [panowanie], w tychże królestwach i królestwach, które mieli do dyspozycji, zdawali się nie mieć interesu w życiu, lecz w swojej cnocie i pobożności: za co cieszyli się najwyższymi zaszczytami, które nieśmiertelność zjednywała za sprawą cnoty i wiary, która ich nie opuszczała. Żyli w pokoju i jedności, i choć z zewnątrz musieli znosić studia, prace, cierpienia, i chociaż musieli się zmagać z wieloma trudnościami, w żadnym wypadku nie brakowało im niczego poza wolą Boga, i cieszyli się największą opieką boską.

Miasto to [Warszawa] z powodu obcych najazdów nie miało spokoju; lecz za sprawą Bożej opieki, przez media i wczesne modlitwy, miasto to jest oczyszczane, i które było przyczyną tak wielkich szkód, i jest to dowodem, że to nie przez ród, lecz przez cnotę i cześć dla Boga, osiągnęli królowie [swoje panowanie]. I to nie w żadnym innym czasie było bardziej jasne, jak za panowania Waszej Królewskiej Mości, która zawsze cieszyła się pokojem.

To, że szwedzkie [sprawy] uległy zepsuciu, stało się jedynie przez nienawiść, pychę, niewiarę, chciwość i pragnienie bogactw, i przez odrzucenie prawa, co jest sprzeczne z naturą. O to, czego nie można było osiągnąć pracą i wysiłkiem, [w większym stopniu] troszczył się Bóg, tak by wszystko było związane z religią. W ten sposób Królowie i Książęta, którzy zasłużyli na to [panowanie], w tychże królestwach i królestwach, które mieli do dyspozycji, zdawali się nie mieć interesu w życiu, lecz w swojej cnocie i pobożności: za co cieszyli się najwyższymi zaszczytami, które nieśmiertelność zjednywała za sprawą cnoty i wiary, która ich nie opuszczała. Żyli w pokoju i jedności, i choć z zewnątrz musieli znosić studia, prace, cierpienia, i chociaż musieli się zmagać z wieloma trudnościami, w żadnym wypadku nie brakowało im niczego poza wolą Boga, i cieszyli się największą opieką boską.

Jest to godne uwagi, jak silne było serce Waszej Królewskiej Mości, i jak wielką wytrwałość i łagodność wykazał w obliczu śmierci, i jak wspaniale udowodnił, że godność Króla jest nieśmiertelna. Tak jak powiedział Augustyn w Księdze I O Państwie Bożym: Nie ma żadnego zła poza grzechem; a jeśli ktokolwiek pragnie inaczej, wydaje się, że zasługuje na karę, ponieważ to, co [zdobywamy] z wrodzonych zdolności, nie jest [naszą] naturą. Zatem cnota jest [dobrem], które czyni człowieka szczęśliwym, a nie cnotą jest [dobro], które czyni człowieka nieszczęśliwym. Szczęście zaś jest [dobrem], które człowiek ma z natury, a nie cnotą. W ten sposób natura została udoskonalona przez cnotę.

Rzymianie, którzy tak bardzo szanowali swoich bogów, chociaż byli w błędzie co do kultu, i którzy starali się odzwierciedlać boskie czyny w życiu; cieszyli się największą chwałą, i wierzono, że ich potomstwo będzie godne nieśmiertelności. Ale ty, Królu Zygmuncie, który byłeś przyozdobiony wszystkim, co jest godne Cesarza; i którego los był tak niebywale pomyślny, że mógł cieszyć się największymi wschodami i zachodami słońca, i którego opieka ogarniała wszystkich.

Nikt z nas nie jest autorem [dobrego] rodu i krwi. Wszystko, co ma każdy z nas, to wszystko jest z daru Boga; a jeśli ktokolwiek uważa inaczej, wydaje się, że zasługuje na karę, ponieważ jest to sprzeczne z naturą, 

.zwycięży, a my ujrzymy i odczujemy to, co nie może się już nigdy zmienić. Po pierwsze, Wasza Najjaśniejsza Mość Zygmuncie, uświęcony i szczęśliwy zwycięzco, po dwudziestu ośmiu latach panowania, w którym szczęśliwie i z honorami rządziłeś królestwami, za sprawą którego przezwyciężyliśmy wrogów. Po drugie, Wasza Najjaśniejsza Mość Zygmuncie, udowodniłeś, że jest coś, co powstrzymuje Rzymian od oszukiwania i barbarzyńskiej chciwości, która gnębi królestwa i wciąga w spory, a to samo dotyczy również ich władzy; tak, by wrogowie nie nazywali Waszej Królewskiej Mości Cezarem. [Wydaje się], że to z tego powodu ci, którzy niegdyś byli najbardziej szczęśliwymi cesarzami, wzbudzali w tobie tak wielkie cnoty i wciągnęli w wojnę w celu poszerzenia swoich granic: i dlatego Europa, z powodu tak licznych i wielkich szkód doznanych przez potęgę waszych Królów, która nigdy nie uległa uszczerbkowi, i dlatego Rzymianie nie potrafili złamać Germanów z powodu braku odpowiednich sił; i z tego powodu w pełni ufali waleczności i wierze Królewskiej Mości w sprawy publiczne, dlatego, że rzymscy książęta z chlubą pokładali w nich największą nadzieję. I chociaż Turcy byli w błędzie, sądząc, że siły Waszej Królewskiej Mości, Zygmunta najjaśniejszego, który był uzbrojony przeciwko nim tak, jak by był zbrojny przeciwko Radziwiłłowi, którego wielkie i godne chwały czyny odziedziczył; i przeciwko Domowi Waszej Najjaśniejszej Mości, który był zawsze posłuszny, i Paryżowi, i Turcji, i nawet Austrii, ciesząc się w tym największym zwycięstwem.

Często i otwarcie mówi się, że Rzymianie nie mieli żadnych innych narzędzi do powiększania swojego Imperium niż cnota i wojna, a to wszystko opierało się na cnocie, której Wasza Najjaśniejsza Mość, będąc najbardziej pobożnym, i nieustannie wspieranym przez wielkie fortuny i sprzyjające okoliczności, zawsze się oddawałeś. Zawsze byłeś przyozdobiony krwią, co było godne Króla i Cesarskiej godności, a nie tylko wspaniałością ozdób i pięknem ciała. Wasza Królewska Mość miał moc odzyskać wszystko, co było utracone, i chociaż musiał znosić ataki i intrygi, w żadnym wypadku nie ustępował w wierze i pobożności.

Wielu Królów i książąt odczuwało strach i nienawiść do Chopina i Moczhium, w których ręce dostali się Turcy, którzy, jak wierzono, posiadali najpotężniejsze twierdze na świecie, które Wasza Królewska Mość zdobył cnotą i pobożnością. Chociaż los był Waszej Najjaśniejszej Mości przeciwny, i chociaż z powodu sądowych sporów Rzymian utraciłeś część Imperium, to jednak cieszysz się większą chwałą, którą uzyskałeś z pobożności i wiary.

A to z powodu tak licznych ran, jakie zadałeś Turkom i Węgrów Królom, i innym [ludom], które kiedyś należały do Polski i Litwy, i których to Królestwo ma prawo do odzyskania. A ci, którzy są rodzicami i przyjaciółmi Waszej Najjaśniejszej Mości, Radziwiłła, zostali zmuszeni do oręża, nie tylko przez wroga, ale i przez tych, którzy sądzili, że to dla chwały, choć bez żadnego powodu, a to z powodu [braku] siły Imperium, lecz z cnoty i pobożności.

Niech Panowanie Waszej Najjaśniejszej Mości Zygmunta będzie wieczne w dziejach, niech [Król] zawsze przewyższa Królów i książąt w cnocie, honorze i potędze; i niech to, co wieczne, żywe i nietrwałe, miało na celu chwałę. Tatarzy bowiem, chociaż byli wrogami rodu germańskiego od starożytności, i choć wielokrotnie atakowali Królów tego rodu, Walidflum, Warran, Ludwik, co do których sądzono, że pokonali Turków, a także innych nieprzyjaciół chrześcijańskich, przez co musieli ponosić tak wielkie szkody i ponosić hańbę imienia szwedzkiego.

Nikt z nas nie jest autorem [dobrego] rodu i krwi. Wszystko, co ma każdy z nas, to wszystko jest z daru Boga; a jeśli ktokolwiek uważa inaczej, wydaje się, że zasługuje na karę, ponieważ jest to sprzeczne z naturą. O to, czego nie można było osiągnąć pracą i wysiłkiem, w większym stopniu troszczył się Bóg, tak by wszystko było związane z religią. W ten sposób Królowie i Książęta, którzy zasłużyli na to [panowanie], w tychże królestwach i królestwach, które mieli do dyspozycji, zdawali się nie mieć interesu w życiu, lecz w swojej cnocie i pobożności: za co cieszyli się najwyższymi zaszczytami, które nieśmiertelność zjednywała za sprawą cnoty i wiary, która ich nie opuszczała. Żyli w pokoju i jedności 

za sprawą cnoty i wiary, która ich nie opuszczała. Żyli w pokoju i jedności, i choć z zewnątrz musieli znosić studia, prace, cierpienia, i chociaż musieli się zmagać z wieloma trudnościami, w żadnym wypadku nie brakowało im niczego poza wolą Boga, i cieszyli się największą opieką boską.

Lecz co my, magnaci, w obliczu wspaniałej i świetlanej rodziny Króla, którą otaczają niebiańskie chóry i której Boska Opatrzność zawsze sprzyjała, co my osiągnęliśmy? Choćbyśmy żyli w największej nędzy, i choćbyśmy cierpieli z powodu tak wielu chorób, i chociaż byliśmy pozbawieni największych [dóbr], to jednak w żadnym wypadku nie brakowało nam niczego.

Wasza Najjaśniejsza Mość Zygmuncie, chociaż zmarł, to jednak żyje dla nieśmiertelności. Ty, który miałeś za żonę Klarę, a także Annę, w których to małżeństwach szczęśliwie i z honorami rządziłeś królestwami, za sprawą którego przezwyciężyliśmy wrogów. Po pierwsze, Wasza Najjaśniejsza Mość Zygmuncie, udowodniłeś, że jest coś, co powstrzymuje Rzymian od oszukiwania i barbarzyńskiej chciwości, która gnębi królestwa i wciąga w spory, a to samo dotyczy również ich władzy; tak, by wrogowie nie nazywali Waszej Królewskiej Mości Cezarem. [Wydaje się], że to z tego powodu ci, którzy niegdyś byli najbardziej szczęśliwymi cesarzami, wzbudzali w tobie tak wielkie cnoty i wciągnęli w wojnę w celu poszerzenia swoich granic: i dlatego Europa, z powodu tak licznych i wielkich szkód doznanych przez potęgę waszych Królów, która nigdy nie uległa uszczerbkowi, i dlatego Rzymianie nie potrafili złamać Germanów z powodu braku odpowiednich sił; i z tego powodu w pełni ufali waleczności i wierze Królewskiej Mości w sprawy publiczne, dlatego, że rzymscy książęta z chlubą pokładali w nich największą nadzieję. I chociaż Turcy byli w błędzie, sądząc, że siły Waszej Królewskiej Mości, Zygmunta najjaśniejszego, który był uzbrojony przeciwko nim tak, jak by był zbrojny przeciwko Radziwiłłowi, którego wielkie i godne chwały czyny odziedziczył; i przeciwko Domowi Waszej Najjaśniejszej Mości, który był zawsze posłuszny, i Paryżowi, i Turcji, i nawet Austrii, ciesząc się w tym największym zwycięstwem.

Nikt z nas nie jest autorem [dobrego] rodu i krwi. Wszystko, co ma każdy z nas, to wszystko jest z daru Boga; a jeśli ktokolwiek uważa inaczej, wydaje się, że zasługuje na karę, ponieważ jest to sprzeczne z naturą. O to, czego nie można było osiągnąć pracą i wysiłkiem, w większym stopniu troszczył się Bóg, tak by wszystko było związane z religią. W ten sposób Królowie i Książęta, którzy zasłużyli na to [panowanie], w tychże królestwach i królestwach, które mieli do dyspozycji, zdawali się nie mieć interesu w życiu, lecz w swojej cnocie i pobożności: za co cieszyli się najwyższymi zaszczytami, które nieśmiertelność zjednywała za sprawą cnoty i wiary, która ich nie opuszczała. Żyli w pokoju i jedności, i choć z zewnątrz musieli znosić studia, prace, cierpienia, i chociaż musieli się zmagać z wieloma trudnościami, w żadnym wypadku nie brakowało im niczego poza wolą Boga, i cieszyli się największą opieką boską.

Niech Panowanie Waszej Najjaśniejszej Mości Zygmunta będzie wieczne w dziejach, niech [Król] zawsze przewyższa Królów i książąt w cnocie, honorze i potędze; i niech to, co wieczne, żywe i nietrwałe, miało na celu chwałę 

gesty, nie tylko splendorem Cesarskiego Majestatu, lecz także wieloma [elementami] zyskiwały większe uznanie. Wiele cnot, które w Waszej Królewskiej Mości rozkwitały, dzięki niezwykłej wytrwałości i łagodności, nawet w obliczu najcięższych chorób i hańby ludzkiej, wzniosły się ponad przeciętną niewinność i zostały przypieczętowane chwalebnym i wiecznym małżeństwem. Zaufanie to czyni [krótki] czas życia bezcelowym, a strach przed śmiercią, nawet na krótką chwilę, staje się obcy. Król, który zmarł szczęśliwie, zostawił syna, [Władysława IV] Króla, który jest jego godnym następcą, a ten z kolei zrodził synów, którzy cieszą się zbawieniem całego świata, i których opieka obejmuje już wszystkich.

Otrzymaliśmy to [przekonanie], że w Waszym Królewskim Rodzie nie ma żadnego [dowodu] na to, że Bóg nie chciał, abyście byli wielcy, sławni i potężni, i byście byli otoczeni największą chwałą, i byście się cieszyli największym szczęściem. Tak wielka jest moc i wpływ Waszej Rodziny Królewskiej, że nie tylko byliście ozdobieni sławą starożytnego rodu, lecz także przewyższaliście [innych] splendorami i cnotami, a to wszystko z Boskiego daru. Ci, którzy starali się utrwalać cnoty, zdobywali największe zaszczyty, osiągając za sprawą cnoty to, co zjednywa ich nieśmiertelności.

Wasza Królewska Mość, z rodu najszlachetniejszego i najbardziej szczęśliwego, Wasza Królewska Mość, o ogromnej godności, o wielkiej i nieustraszonej odwadze, Wasza Królewska Mość, który jest doskonałym wzorem skromności, umiarkowania i łagodności, i który w żaden sposób nie ustępuje [innym] w rozsądku i doskonałej trosce i opiece. Cnota sprawia, że jesteśmy szczęśliwi i czyni nas szlachetnymi, a nie jest cnotą to, co jest nieszczęśliwe.

Tak więc Królowie i Książęta [z Waszego rodu], którzy zasłużyli na to panowanie, w tychże królestwach i królestwach, które mieli do dyspozycji, zdawali się nie mieć interesu w życiu, lecz w swojej cnocie i pobożności: za co cieszyli się najwyższymi zaszczytami, które nieśmiertelność zjednywała za sprawą cnoty i wiary, która ich nie opuszczała. Żyli w pokoju i jedności, i choć z zewnątrz musieli znosić ataki i intrygi, w żadnym wypadku nie ustępowali w wierze i pobożności.

Wasza Królewska Mość Zygmunckie, wspaniały i świetlany, w którym to małżeństwie szczęśliwie i z honorami rządziłeś królestwami, za sprawą którego przezwyciężyliśmy wrogów. Wasza Królewska Mość Zygmunckie, który byłeś przyozdobiony wszystkim, co jest godne Cesarza; i którego los był tak niebywale pomyślny, że mógł cieszyć się największymi wschodami i zachodami słońca, i którego opieka ogarniała wszystkich.

Nikt z nas nie jest autorem [dobrego] rodu i krwi. Wszystko, co ma każdy z nas, to wszystko jest z daru Boga; a jeśli ktokolwiek uważa inaczej, wydaje się, że zasługuje na karę, ponieważ jest to sprzeczne z naturą. O to, czego nie można było osiągnąć pracą i wysiłkiem, w większym stopniu troszczył się Bóg, tak by wszystko było związane z religią. W ten sposób Królowie i Książęta, którzy zasłużyli na to [panowanie], w tychże królestwach i królestwach, które mieli do dyspozycji, zdawali się nie mieć interesu w życiu, lecz w swojej cnocie i pobożności: za co cieszyli się najwyższymi zaszczytami, które nieśmiertelność zjednywała za sprawą cnoty i wiary, która ich nie opuszczała. Żyli w pokoju i jedności 

.których wybrałeś, Wasza Najjaśniejsza Mość, dla dobra publicznego i podtrzymania wysiłków. Niech to będzie dla Waszych synów i wnuków, dla tej Ojczyzny, dla tej Matki Waszej Mości większą chwałą i miłością.

Żyje w nas ten nasz Król Zygmunt, jego pobożność, sprawiedliwość, roztropność i wrodzona siła ducha. I przez to, że Wasze bohaterskie czyny zostały wydane na światło dzienne, przetrwają na zawsze i dadzą wam nieśmiertelność, której Wasza Królewska Mość przysporzył sobie nawet przez śmierć.

Amen

 

 

 

---

tagi: polska  zygmunt iii 

	Pioter
	3 grudnia 2025 06:21

46     1670    13 zaloguj sie by polubić