Pozostańmy jeszcze przy pracy Kaczkowskiego, bowiem znalazł się tam dość ciekawy fragment:

Ileż utracić mogli badacze Słowiańszczyzny. Niemogłże kto umieć pisać wedle Elby w 9 10 i 11 wieku pomiędzy Słowianami, kiedy Thiodolf r 875 Other r 890 w Norwegii a Nimbert r 888 w Szwecyi byli kronikarzami? Niemogliże Słowianie nigdy nauczyć się pogańskiego języka Rzymian od legionów przebywających w Germanii i między nimi, tylko konieczie od mnichów katolickich? Jeżeli Karól Wielki znalazł swego życiopisarza w Eginhardzie z Odenwalde a potém niejeden biskup lub opat, dlaczego by Abodrita Mistiwoj często zwyciężający Niemców, Mizzidrog lub inny król Słowiański niemógł mieć swego Notariusza Abodritę sąsiada Odenwaldu jak Helmold, któryby na piśmie podał potomności pamięć dzieł przeważnych swego pana lub narodu? Zbyt błahem jest twierdzenie Schlötzera że ludy na północy dopiero z religią chrześcijańską nauczyły się pisać, bo Słowianie niepotrzebowali koniecznie nauki Chrystusa, aby umieć czytać i pisać w językach długo jeszcze pogańskich: łacińskim i greckim. Sami Niemcy daleko wcześniej pisali po łacinie niż po niemiecku. I Słowianie służąc w legionach rzymskich i wojskach cesarzów greckich mogli się nauczyć po łacinie i grecku.

Ale szkodliwszém w skutkach nad płomienie dla pism było ich fałszowanie. W klasztorach były laboratoria trucizny na prawdę, a te były tak zaparte dla chcącej się przedrzeć do przekonania najuczeńszych a przynajmniéj najwięcéj umiejących mnichów, że żadnemu zakonnikowi już w IX wieku niewolno było nic mieć nic przyjąć pisanego bez poprzedniego obejrzenia i zezwolenia opata lub przełożonego, aby niedać przystępu djabłu. To i tak tylko wiedział, umiał, pojmował, brał mnich co mu umieć, wiedzieć kazał lub pozwolił najprzewielebniejszy. Po klasztorach układano kroniki i zachowywano historyi służyć mogące autentyki, one obdzielały się niemi, w nich je odczytywano porównywano i ku jednemu naginano celowi. Tam się za lęgła zaraza owczego pędu biegli, wszyscy klasztorni pisarze nie za prawdą, nie jej czci szukali, ale kościoła wojującego i zdobywającego żelazną ręką cesarzy niemieckich. Rękopisma w puściźnie pozostające po kilka wieków, leżące po ręku duchownych, wałęsające się, musiały być, i pospolicie były przepisywane kilkakrotnie, objaśniane, czyszczone, illustrata emandata, a pewnie i zmieniane gdyż tak wiele oryginałów zaginąć miałon zanim druk wynaleziono i prace wielebnych ojców jemu poruczono.

Długi czas miały duchowne takie przeszkody swoją moc, drażliwość duchowieństwa niemiała granic. Wszakże naszego Długosza zmarłego r 1480 historya leżała lat 135 zanim jéj sześć tylko ksiąg wydał Herburt, a to jedynie dla tego, jak Braun wyraża Długossi candida et incauta simpli citas quae nec scelera Ecclesiasticorum virorum neque Pon tificum ipsorum Clero tantopere invisa occultavit impedi menta editionis in publicum peperit, że Długosz otwarty i nieprzezorny ani występków duchowieństwa, ani samych biskupów tak dobrze świeckim niewiadomych, nie zataił. A precież Długosz pisał z woli i pod bokiem króla rostropnego Kazimierza Jagiellończyka. Przy takiem zasklepieniu powszechnéj wiedzy nieszczęśliwa prawda mało była dostępna. Sami Adepci domyślać się mogli ale o nią nie dbali, bo im przy cesarzach niebyła potrzebna.

Takiemi ingrediencyami nadziewały się kroniki niemiecko łacinskie dla biednych Słowian, na zagładę wskazanych. W języku tylko pozostały tytuły wendekacyi niesprawiedliwie skalanéj ich przeszłości.

Najciekawsza w tym zestawieniu jest informacja o szczegółowej cenzurze istniejącej w klasztorach średniowucznych, ale na potrwierdzenie swoich słów Kaczkowski przytacza tekst pochodzący wprost z reguły benedyktyńskiej: 

Jeśli mnich otrzyma listy lub cokolwiek innego, miejsce jest następujące: Mnichowi nie wolno przyjmować ani dawać listów, pochwał ani żadnych drobnych podarunków, ani od rodziców, ani od żadnej innej osoby, ani sobie nawzajem, bez polecenia opata. Jeśli nawet rodzice nakazali mu to uczynić, nie ośmiela się ich przyjmować, chyba że wcześniej wskazano to opatowi. Jeśli prawo do otrzymania leży w mocy opata, może on nakazać mu ich wręczenie. I niech nie smuci się brat, do którego skierowano list, aby nie dawać okazji diabłu, lecz kto przypuszcza inaczej, niech poddaje się regularnej dyscyplinie. 

---

tagi: średniowiecze  fałszerstwa  antyk  kroniki 

	Pioter
	6 sierpnia 2025 05:55

12     1122    10 zaloguj sie by polubić