Wpadł mi ręce dość ciekawy dokument. List ruskiego posła z Aleksadrii do księcia Włodzimierza z Kijowa.

Kopia listu

Napisana przez posła lub emisariusza Władimira, najwyższego księcia Rusi, w Aleksandrii w Egipcie, około roku 990, w czasie, gdy Ruś jeszcze nie przyjęła chrztu; który został przetłumaczony z zapisów starożytnej nauki Rusów przez Andreja Kołodyńskiego z Witebska na język współczesny, z języka bułgarskiego, z tablic miedzianych znalezionych w klasztorze Zbawiciela w ziemi Przemyskiej, niedaleko od starego Sambora, gdzie spoczywa sławny książę Lew, w roku 1567. Następnie ten sam Andrzej przetłumaczył go z bułgarskiego na język polski. List ten, z rękopisu polskiego I Ryniowicza Trembeckiego, łacińsko przełożony i udostępniony przeze mnie przez Benedykta Wissowatiusza, syna Andreja Wissowatiusza, brzmi następująco:

Najpotężniejszy królu Władimirze, sławny bohaterze, mój miły panie, dziedziczny władco ziem słowiańskich, niech wszechmogący Bóg żywy i jedyny mądry panuje nad Tobą, jak sam wie, w potędze i władzy, przez wiele lat.

Niech dziś wiesz, królu, że wznosi się we mnie zawsze żal i westchnienie, gdyż zesłałeś mnie do ziem greckich, z dala od Twojej wspólnoty miłości i ziem ruskich, dla badań nad religią i obyczajami. Z powodu tych zadań często groziło mi niebezpieczeństwo śmierci; teraz nie mam wstępu do Twojej ziemi. Niech Twoja wspaniałość tak to pojmuje.

Przemierzyłem pustynie i szczyty z wielkim trudem, przebyłem Panonię i przekroczyłem Dunaj z wielkim zmęczeniem. Następnie Serbię, Bułgarię, Mysję i wielkie sławne cesarstwo Greków z jego pięcioma królestwami, byłem w Antiochii, później w Jerozolimie, a stamtąd przybyłem do Aleksandrii.

Tam wszędzie widziałem bogato zbudowane synagogi, w których ludzie mieli obyczaje jak żmije i bazyliszki. Zobaczyłem także liczne zgromadzenia chrześcijan, w których już nie było żadnych bożków, tylko stoły i ławy. Ci ludzie są teologami uczciwymi, przede wszystkim miłującymi pokój, niemal jak aniołowie Boży. Codziennie spotykają się na naukach według Bożego nakazu oraz na modlitwach o świcie i po zachodzie słońca, czasem o trzeciej i dziewiątej godzinie dnia. Ci ludzie nazywają wszędzie siebie nowym ludem Izraela, czyli Izraelem.

Niektórzy królowie wraz ze swymi nauczycielami także podążają tą nauką, a ja sam zawsze do nich przystępuję dla poznania nauki. I już zostałem wśród nich ochrzczeniem w wodzie i Duchem Świętym, w imię Ojca Wszechmogącego, Syna Jego Chrystusa i Ducha Świętego, który pochodzi od tego samego Boga. W związku z tym przesyłam Tobie, królu, ich księgę nazwaną „Ewangelie”, z naukami apostołów, abyś mógł ją poznać.

Niech też Twoja władza wie, że widziałem w cesarstwie wielką niesprawiedliwość wobec ludzi sprawiedliwych i pobożnych; Grecy, będąc przebiegli w słowach i aroganccy, z kłamstwa mogą zrobić rzecz sprawiedliwą, naśladując pewne doktryny i instytucje rzymskie, wciągając prostych ludzi do swoich synagog i kościołów.

(O tutaj brakuje wyrazu, którego nie można odczytać w polskim egzemplarzu). Mówią, że jest jeden Bóg wszechmogący; Jego jedyny Syn Jezus Nazarejczyk, z Ducha Świętego, po pewnym czasie, z pokolenia Dawida, według starożytnych obietnic, poczęty i narodzony z czystej Dziewicy Marii, którego tron będzie trwał na wieki, ponieważ jest prawowicie nazwany Synem Bożym i Zbawicielem, Mocnym Bogiem, Ojcem przyszłego wieku; ponadto jako król i sędzia od Boga Izraela jest ujawniony całemu światu, jak nauczył mnie mistrz.

Grecy jednak, porzucając przykazania Boga Wszechmogącego i swoją interpretację, nakazują cesarzowi i patriarchom wraz z senatem nazywać się nowym Izraelem; nakazują też swoim ubogim braciom, aby służyli im niechętnie i płacili daninę. Zakazują im poślubiania kobiet i korzystania z utrzymania według własnej woli z błogosławieństwem; także wolne sztuki i broń mogą posiadać, jeśli przestrzegają ich w uczciwy sposób, chroniąc się przed zazdrością i wewnętrzną złością.

Trzymają w swojej władzy wielki lud w niewoli. Po śmierci polecają, aby czczono ich wizerunki i umieszczają swoje imiona z symbolami domów, by były wiecznie pamiętane; nakazują też iść do świątyń na modlitwy z kadzidłem i świecami oraz ze wszelkimi ofiarami, nazywając to okazywaniem czci. Jednak wiem, że ostatnie pokolenie wyzwoli się od tego, gdy zauważy, że w tych wymuszonych kościołach, przeciw woli Boga, szerzy się wielka chciwość.

Po adoracji bożków klaszczą stopami, rękami, wydają dźwięki jak muzyka, zachowując się bez wstydu, co nie może być powiedziane ani zapisane. W niektóre dni dają innym łaskę, innych po świętach karzą jak za złamanie prawa. Dlatego niektórzy chrześcijanie w ukryciu, w grobach, w górach, lasach i szczelinach ziemi, prorokują, że pyszni Grecy zginą w ogniu wiecznym.

Ci, którzy przyjęli ich obyczaje, także są nieuczciwi, haniebni, kłamliwi i odrażający. Powiedziano mi, królu, że Ty i Twoje pokolenie będziecie tacy sami; o tych współczesnych ludziach mówi się, że ich oczy i serca są zaślepione. Ostateczne pokolenie ich osądzi, nazywając ich psami, bajkopisarzami, od Boga odłączonymi i błądzącymi; jednak i ci, którzy są sędziami, nie unikną wielkiej zguby z powodu ich fałszywej pychy i niesprawiedliwości.

Niektórzy ludzie pokorni sercem, przez Wszechmogącego Boga, dla Jego Syna, przez dzieła Ducha Świętego, zbadają wszystkie pisma Prawa dla własnego zbawienia. Ich droga będzie jednak wąska; a obserwując tę naukę od początku świata, zrozumiałem, że wkrótce zobaczą wszelką hańbę i zgubę. Ich bożki staną się przysłowiami w językach obcych, gdyż nie sprostają gniewowi żywego Boga, będą głuche i nieme.

Niektórzy chrześcijanie i Żydzi mówili, a ja z ich pism to zrozumiałem, że ostatnie pokolenie Słowian zjednoczy się z wielkim zapałem, by chwalić i uznawać jedynego Boga Izraela, Stwórcę rzeczy widzialnych i niewidzialnych, który uwolnił swój lud wierzący od grzechów przez posłuszeństwo Syna i dzieła Ducha Świętego. Wtedy także ostatnie pokolenie Żydów uzna naukę Chrystusa, Jego Syna, chwaląc i błogosławiąc, osiągając zbawienie, bo będą posłuszni woli Boga.

W tym czasie możliwe będzie, aby tacy ludzie przyjmowali wszelką cześć i wszechmoc, zgodnie z nauką i starożytnymi zapisami. Dlatego, o królu, nie wolno Ci przyjmować obyczajów i religii Greckiej; jeśli ją przyjmiesz, ja nigdy do Ciebie nie przyjdę, lecz tu, oczekując snu, będę oczekiwał sądu Syna Bożego.

Napisałem to żelaznymi literami, wybite na 12 tablicach miedzianych w Aleksandrii w Egipcie, roku 5587 według faraona, piątym roku jego sławnego panowania, w miesiącu VII, na Idach XIV. Wiernie Ci to przekazuję, Twój lekarz i retor.

IWANIEC SMERA POLOWLANIN

LIst ciekawy, bo świadczący o tym, że Kijów utrzymywał trwałe stosunki z Kalifatem Fatymidów. I dość ciekawie opisujący kraje odwiedzone przez owego ruskiego posła i ludy w nich mieszkające. 

Problemem jest oczywiście treść, bo przez tych kilka tłumaczeń mogła zostać zniekształcona. W końcu z ruskiego została przetłumaczonana polski, później na łacinę i ponownie teraz na polski. Ale mamy to, co mamy. Pewien dokument z kijowskiego archiwum, który jakimś cudem dotrwał do naszych czasów.

---

tagi: dyplomacja  ruś  bizancjum  kalifat 

	Pioter
	27 stycznia 2026 10:14

21     1083    12 zaloguj sie by polubić