Nie w Szczebrzeszynie akurat, a w Domasławiu pod Wrocławiem. Tam bowiem nasi archeolodzy odnotowali jedną z najciekawszych biżuterii antycznego świata, wykonaną z pancerzy miejscowych chrząszczów.

Ale od początku. 27 sierpnia Cambridge University Press poinformowało na swoich stronach internetowych o ciekawym i dość nietypowym znalezisku archeologicznym. Były to akurat złożone do grobu, nanizane na nitkę, pancerze chrząszcza. Takie dość nietypowe korale w kolorach zielono-złotych (ta czerń widoczna na zdjęciu, to efekt wytarcia chityny). Prawdopodobnie po wykonaniu zabepieczone woskiem pszczelim lub żywicą, ale ta warstwa ochronna (o ile była) nie dotrwała do naszych czasów.

Oczywiście tę biżuterię zakwalifikowano jako (jakby mogło być inaczej) magiczną. I temat zamknięto. 

A przecież znane są międzywojenne opisy strojów huculskich dziewcząt, które stosowały podobne ozdoby z odwłoków chrząszczy. Zresztą nawet posiadamy w zbiorach muzealnych notatniki z epoki wiktoriańskiej, których okładki są ozdobione chitynowymi pancerzykami.

Chodzi przecież o specyficzny sposób załamywania się światła na chitynie, którego nie można uzyskać w tradycyjnej biżuterii - co daje owszem efekt magiczny, ale nie taki, o jaki chodziło badaczom. Po prostu takie korale mają lśnić, a przez to dodać też blasku dziewczynie w nie ubranej. Ale to bardzo prozaiczne wyjaśnienie, nie nadające się wogóle do akademickiego żargonu.

W naszym domasławieckim przypadku mamy do czynienia ze sznurem korali z pancerzyka pospolitego chrząszcza pod nazwą naliściak zielonkawy. Ktoś jednak go do grobu włożył, a więc potraktował tę ozdobę jako coś cennego dla zmarłego, ale nie na tyle cennego, aby mogło to stanowić masę spadkową. Ktoś więc po prostu chciał, aby żegnana właśnie kobieta w życiu zagrobowym lśniła tak samo pięknie jak za życia.

Jednak aby go wykonać musiał istnieć w tej osadzie jakiś rzemieślnik w takiej akurat biżuterii się specjalizujący. I musiał on wiedzieć, jak zrobić takie korale, ile do tego potrzeba chrząszczy, oraz gdzie i kiedy ich nałapać. A najprawdopodobniej nawet takie chrząszcze hodujący.

A więc pewnie był to także towar handlowy. Bardzo delikatna i nietrwała biżuteria. Nietrwała w tym sensie, że po kilku użyciach (o ile nie zastosowano wosku) traciła swój blask pod wpływem tłuszczu. Ale jednocześnie tania, w porównaniu do kamieni szlachetnych i złota. Używana więc pewnie była wśród niższych warstw społeczeństwa.

W zasadzie to pierwsze takie znalezisko archeologiczne na świecie. Ciekawe o tyle, że zamiast drogich kamieni, złota, srebra, brązu czy żelaza (również wyjątkowo wówczas drogiego), zastosowano znacznie tańszy odpowiedniki, aby uzyskać wizualnie podobny efekt.

A skoro tak, to w zasadzie pomiędzy bajki możemy wsadzić odpowieści o tym, że niższe warstwy społeczeństwa (to jeszcze czasy przed Wandalami) ubrane były wyłącznie w zgrzebny len. Może ubrania były wykonane z tańszych (i gorszej jakości) materiałów, ale wizualnie były one takie same jak u władców czy arystokracji. A te zgrzebne ubiory mogły być wykorzystywane włącznie przy wyjątkowo brudzących pracach (pozyskiwanie smoły czy węgla drzewnego np).

---

tagi: archeologia  chrząszcz  ubiory 

	Pioter
	19 października 2025 16:22

12     883    9 zaloguj sie by polubić